Neoklasik ekonomi anlayışı

Bugün dünya üniversitelerinin birçoğunda hala neoklasik ekonomi teorisi öğretilir.

Ekonomiye neoklasik bakışNeoklasik ekonomi öğretisine göre temel üretim faktörü insandır; bu yüzden de ekonomi deyince tamamen insan faaliyetine odaklanılır.

Neoklasik ekonomi öğretisine göre çevre belli bir arıtma ve geri dönüşüm kapasitesi olan bir atık deposu ve ham madde kaynağıdır.

Yan etkiler (externalities) gibi türlü alt başlıklar altında insanın üretim faliyetlerinin çevre üzerindeki olumlu olumsuz etkileri de incelenir, fakat neoklasik ekonomiye göre bunlar büyük resmin (!) küçük detaylarıdır.

Doğaya kendine has teknolojileri olan bir üretim faktörü olarak olarak bakılmaz. Örneğin okyanusların ürettiği milyonlarca ton balığa (sanki insan eliyle işlenmeden bir değeri yokmuş gibi) sadece bir ham madde gözüyle bakılır.

Neoklasik ekonomi öğretisinin ideolojik kökenlerini anlamak için endüstrileşme hareketinin yaşandığı Victoria dönemi İngiltere’sine gitmek gerekir. Adam Smith (1723 – 1790) gibi ilk ekonomi filozofları bu dönemde İngiltere’de yetişmişti.

Daha eskiden insanlar doğaya adeta tapar, türlü inançların da desteklediği bir kadercilikle her şeyin doğadan geldiğine inanırlardı. Kaderine razı olmaktan başka insanın yapabileceği pek fazla bir şey yoktu.

Victoria dönemi İngiltere’sinde tam tersi bir eğilim belirdi; genel ideoloji bir aşırıdan öteki aşırıya yöneldi:

Doğa kendi haline bırakılırsa tam bir kaos ve sefalet yuvasıydı. Doğanın yapıp da insanın yapamayacaği hiç bir şey yoktu. İnsan her şeyin daha iyisini yapabilirdi.

Bir örnek vermek gerekirse, bilinen ilk suni ormanlar Victoria dönemi İngiltere’sinde ortaya çıktı.

Gördünüz mü bakın, biz istersek kısa zamanda orman da yaratabiliyoruz. Dolayısıyla doğal ormanların öyle sanıldığı gibi yüksek bir değeri yoktur; bozdur bozdur harca!

Fakat özellikle 19. ve 20. yüzyılda biyoloji ve diğer doğa bilimlerinin ilerlemesiyle az sayıda bitki türü barındıran (mono-kültür) suni ormanların sürdürülebilir olmadığı görüldü. Diğer bir deyişle, zengin bir biyo-çeşitlilik barındıran doğal ormanların hikmeti ancak sonradan anlaşıldı.

İlerleyen doğa bilimleri bize genel olarak insan teknolojilerinin sürdürülebilirlik ve çok boyutlu optimizasyon açısından doğa teknolojilerine göre zayıf olduğunu gösteriyor.

Fakat neoklasik ekonominin temel yaklaşımları her nedense eski Victoria dönemine saplanıp kalmıştır.

Tunç Ali Kütükçüoğlu

Reklamlar
Bu yazı Ekonomi içinde yayınlandı ve , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

One Response to Neoklasik ekonomi anlayışı

  1. Geri bildirim: Bir ideoloji nasıl yaşatılır? | Ekonomi ve çevre

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s