Ekonomistler rasyönel midir?

Tüketici vatandaşın rasyönelliğinden söz etmiştim. Peki ekonomistler rasyönel midir?

Nobel ödüllü ekonomist Stiglitz’in bu konuda bir sözü var:

Toplumların sosyal ve çevresel değerlerini bilmeyen (GSYIH büyütme odaklı) banka ekonomistleri rasyönel kalkınma kararları alamazlar.

GSYIH: Gayrısafi Yurtiçi Hasıla (GDP: Gross Domestic Product)

Kaynak: Küreselleşme – Büyük Hayal Kırıklığı, Stiglitz

NOT: Neoklasik ekonomi teorisinin standart ekonomik büyüklük ölçüsü GSYIH deniz, orman, akarsu gibi doğal kaynakların (ekosistem) parasallaşmamış (parayla alınıp satılmayan) üretim ve servislerini hesaba katmaz. Dolayısıyla bu doğal kaynaklara verilen zararı da hesaba katmaz.

GSYIH eleştirisi için bakınız:
Araba üreticisinin bu derece saçmalama lüksü yoktur!

Örneğin, rasyönel bir ekonomist mega-beton projelerin tehdit ettiği Kuzey Ormanları hakkında en azından şunu söylerdi:

Kuzey Ormanları gibi bir doğal kapitale verilecek zararın ekonomik analizi yapılmadan mega projelerin topluma gerçek getirisi (veya götürüsü) saptanamaz.

Talan ekonomisini gerçek kalkınmadan, hatta kalkınmayı geçelim sürdürülebilir yaşamdan ekonomistler bile ayıramıyorsa halk ne yapsın?

Halbuki halkı ve yöneticileri sürdürülebilir kalkınma konusunda bilgilendirmek, neoklasik GSYIH odaklı büyüme ideolojisine saplanmadan bütünü görüp rasyönel düşünebilen gerçek kalkınma ekonomistlerinin görevi olmalıdır.

Üniversiteler artık sadece banka ekonomistleri yetiştirmekten vazgeçip evrim, ekoloji, sosyoloji, yerel üretim ve uygarlık tarihi gibi konularda birikimli, gerçek ekonomistler yetiştirebilmelidir.

Rasyönel düşünce için dar bir alanda mantıklı düşünmek yeterli değildir; bütünü de görebilmek gerekir. Bütünü sorgulamamaktan kaynaklanan yanılgılara uzman cehaleti diyebiliriz.

Aslında Kuzey Ormanlarına verilecek zarar doğa-severler ve çevrecilerden önce ekonomistlerin sorunu olmalıydı, ama nerede?

Bir örnek vereyim: Bırakılsa yüzyıllarca servis verebilecek küçük bir orman ekosistemine zarar vermenin topluma bedeli (basit model):

Kuzey Ormani Geçim Kapitali

Tunç Ali Kütükçüoğlu

Yararlı bir kaynak:
Natural Capital Accounting (Doğal Kapital Muhasebesi)

Facebook | Google+

Reklamlar
Bu yazı Ekonomi içinde yayınlandı ve , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s